Email phishing là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách phòng chống

Email là kênh liên lạc quan trọng của mọi doanh nghiệp, nhưng cũng là con đường phổ biến nhất để kẻ xấu tiếp cận nhân viên và đánh cắp thông tin. Chỉ một cú nhấp chuột vào liên kết giả mạo cũng có thể khiến tài khoản bị chiếm quyền hoặc dữ liệu nội bộ bị lộ. Vậy email phishing là gì, làm sao để nhận biết và phòng chống? Cùng Long Vân tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Mục lục

Email phishing là gì?

Email phishing (hay phishing email, email lừa đảo) là hình thức tấn công mạng trong đó kẻ xấu gửi email giả mạo một tổ chức hoặc cá nhân đáng tin cậy như ngân hàng, đối tác, đơn vị vận chuyển, nhà cung cấp dịch vụ hay thậm chí là lãnh đạo công ty, nhằm đánh lừa người nhận. Mục tiêu của email phishing thường là:

• Lấy cắp thông tin đăng nhập, mật khẩu, mã OTP.

• Đánh cắp thông tin tài khoản ngân hàng, thẻ thanh toán.

• Dụ người dùng tải tệp đính kèm chứa mã độc hoặc ransomware.

• Lừa nhân viên chuyển tiền hoặc cung cấp dữ liệu nội bộ.

Một số dạng email phishing phổ biến

Phishing là một trong những hình thức tấn công thuộc nhóm đe dọa mà Cyber Security cần xử lý. Điểm đặc biệt là phishing đánh vào yếu tố con người, nên dù hệ thống kỹ thuật tốt đến đâu, người dùng vẫn có thể trở thành điểm yếu nếu không được trang bị kiến thức. Dưới đây là một số dạng Phishing Email phổ biến:

• Phishing đại trà: gửi hàng loạt email giống nhau đến nhiều người, hy vọng một phần trăm nhỏ bị lừa.

• Spear phishing: nhắm vào một cá nhân hoặc một doanh nghiệp cụ thể, nội dung được cá nhân hóa nên khó nhận biết hơn.

• Whaling: nhắm vào lãnh đạo cấp cao hoặc người có quyền phê duyệt thanh toán.

• Business Email Compromise (BEC): giả mạo hoặc chiếm quyền email của lãnh đạo, đối tác để yêu cầu chuyển khoản hoặc thay đổi thông tin thanh toán.

Dấu hiệu nhận biết email phishing

Email phishing ngày càng tinh vi, nhưng thường vẫn để lộ một số dấu hiệu. Dưới đây là những dấu hiệu email phishing mà người dùng và doanh nghiệp nên lưu ý:

• Địa chỉ người gửi lạ hoặc giả mạo tên miền: Tên hiển thị có thể trông quen thuộc, nhưng địa chỉ email thực tế lại khác. Kẻ tấn công thường dùng tên miền gần giống tên miền thật, ví dụ thay chữ "l" bằng số "1", thêm hoặc bớt một ký tự, hoặc dùng đuôi tên miền khác. Hãy luôn xem kỹ địa chỉ email đầy đủ, không chỉ tên hiển thị.

• Nội dung tạo cảm giác khẩn cấp hoặc đe dọa: Các cụm như "tài khoản sẽ bị khóa trong 24 giờ", "xác nhận ngay để tránh mất quyền truy cập" hay "thanh toán gấp" nhằm khiến bạn hành động vội vàng mà không kịp suy xét.

• Lời chào chung chung, văn phong bất thường: Email từ đơn vị thật thường gọi đúng tên bạn. Lời chào kiểu "Kính gửi quý khách", lỗi chính tả, ngữ pháp lạ hoặc văn phong không giống cách trao đổi thông thường của đối tác là dấu hiệu đáng ngờ.

• Liên kết đáng ngờ: Đưa chuột đến liên kết (không nhấp) để xem đường dẫn thật. Nếu đường dẫn không khớp với tên miền chính thức của đơn vị gửi, hoặc là liên kết rút gọn không rõ nguồn gốc, hãy xem đó là email có nguy cơ phishing.

• Tệp đính kèm bất thường: Hãy thận trọng với tệp đính kèm không được hẹn trước, đặc biệt là các định dạng như .zip, .exe, .iso hoặc tài liệu Office yêu cầu bật macro. Đây là cách phổ biến để phát tán mã độc.

• Yêu cầu cung cấp thông tin nhạy cảm hoặc chuyển tiền: Các tổ chức uy tín thường không yêu cầu gửi mật khẩu, mã OTP hay thông tin thẻ qua email. Nếu email đề nghị chuyển khoản, đổi số tài khoản nhận tiền hoặc cung cấp dữ liệu quan trọng, cần xác minh lại bằng kênh khác như gọi điện trực tiếp hoặc nhắn tin nội bộ.

Xem thêm:

• Các loại Email thông dụng hiện nay và các lựa chọn phù hợp

• Email Hosting cho doanh nghiệp là gì? Giải pháp Email chuyên nghiệp trong thời đại số

• Dịch Vụ Email Hosting: Chìa Khóa Thành Công Cho Doanh Nghiệp

Cách phòng chống email phishing

Không có một giải pháp duy nhất ngăn chặn hoàn toàn phishing. Doanh nghiệp nên kết hợp nhiều lớp bảo vệ, từ kỹ thuật đến quy trình và nhận thức người dùng:

• Kiểm tra kỹ trước khi nhấp hoặc tải tệp: Xem địa chỉ người gửi, đường dẫn và tệp đính kèm trước khi thao tác. Với email bất thường, hãy xác minh qua kênh liên lạc khác thay vì trả lời trực tiếp email đó.

• Bật xác thực đa yếu tố (MFA): Ngay cả khi mật khẩu bị lộ do phishing, MFA vẫn giúp giảm nguy cơ tài khoản bị chiếm quyền. Nên bật MFA cho email, hệ thống quản trị và các dịch vụ quan trọng. Đồng thời không dùng chung một mật khẩu cho nhiều tài khoản.

• Lọc spam và virus ngay tại máy chủ email: Một dịch vụ email có tính năng Antispam và Antivirus giúp giảm lượng thư rác, thư chứa mã độc đến hộp thư người dùng, qua đó hạn chế cơ hội nhân viên tiếp xúc với email lừa đảo.

• Dùng email theo tên miền riêng và cấu hình DNS đúng chuẩn: Email theo tên miền riêng (ví dụ sales@tencongty.vn) giúp tăng độ tin cậy với đối tác. Doanh nghiệp cũng nên cấu hình các bản ghi SPF, DKIM, DMARC cho tên miền để hạn chế việc kẻ xấu giả mạo tên miền của mình khi gửi email.

• Cập nhật phần mềm và cài đặt chống mã độc trên thiết bị: Hệ điều hành, trình duyệt và ứng dụng email cần được cập nhật thường xuyên. Phần mềm chống mã độc trên máy tính giúp phát hiện tệp đính kèm nguy hiểm khi nhân viên lỡ tải về.

• Đào tạo nhân viên và xây dựng quy trình xác minh: Nhân viên là tuyến phòng thủ đầu tiên. Doanh nghiệp nên tổ chức đào tạo định kỳ về cách nhận biết email giả mạo, đồng thời quy định rõ quy trình xác minh với các yêu cầu chuyển khoản, thay đổi thông tin thanh toán hoặc chia sẻ dữ liệu quan trọng.

• Sao lưu dữ liệu định kỳ: Nếu máy tính bị nhiễm mã độc từ email phishing, bản sao lưu giúp doanh nghiệp khôi phục dữ liệu nhanh hơn thay vì bị gián đoạn hoạt động.

• Cách xử lý khi đã lỡ nhấp vào email phishing: 

  • Ngắt kết nối mạng của thiết bị nghi nhiễm.

  • Đổi mật khẩu các tài khoản liên quan ngay lập tức, bật MFA nếu chưa có.

  • Báo cho bộ phận IT hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ email để kiểm tra và xử lý.

  • Nếu đã chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin tài chính, liên hệ ngay ngân hàng liên quan.

Long Vân – Đơn vị cung cấp mail hosting uy tín

Email phishing thường nhắm vào những hộp thư thiếu lớp lọc và khó kiểm soát. Thay vì dùng email miễn phí, doanh nghiệp nên dùng email theo tên miền riêng (ví dụ ten@tencongty.vn) trên nền tảng uy tín. Email Hosting của Long Vân đáp ứng nhu cầu này với Antivirus, Antispam, Webmail, Mobile Webmail, Address book, POP Mail và IMAP. Điểm mạnh của Email Hosting Long Vân:

• Lọc thư rác và mã độc: Antivirus và Antispam giúp giảm email rác, email chứa mã độc trước khi đến hộp thư nhân viên.

• Hạ tầng đạt chuẩn: Datacenter Tier III, có chứng nhận ISO/IEC 27001:2022 về an toàn thông tin và chuẩn bảo mật PCI DSS.

• Dễ dùng, dễ quản lý: Truy cập qua Webmail, Mobile Webmail hoặc ứng dụng email (IMAP/POP), có tài liệu hướng dẫn cấu hình DNS chi tiết.

• Hỗ trợ kỹ thuật 24/7: Đội ngũ sẵn sàng tư vấn và xử lý khi hệ thống cần.

• Hệ sinh thái đầy đủ: Kết hợp tên miền, hosting, Cloud Server và sao lưu dữ liệu cùng một nhà cung cấp.

Nếu bạn đang tìm giải pháp email doanh nghiệp theo tên miền riêng, hãy tham khảo dịch vụ Email Hosting tại Long Vân Cloud. Liên hệ ngay để được tư vấn gói phù hợp:

• Địa chỉ: Tòa nhà Long Vân, 37/2/6 Đường 12, P. An Khánh, TP. Hồ Chí Minh
• Hotline: 1800 6070
• Email: support@longvan.net
• Website: https://longvan.net/ 

Một số câu hỏi thường gặp về email phishing

Email phishing có giống spam không?

Không hoàn toàn. Spam là thư rác, thường mang tính quảng cáo hàng loạt và gây phiền toái. Email phishing có chủ đích lừa đảo, nhằm đánh cắp thông tin hoặc tiền, nên nguy hiểm hơn nhiều. Tuy vậy, nhiều email phishing cũng được phát tán dưới dạng thư rác.

Nếu lỡ nhấp vào liên kết trong email phishing thì phải làm gì?

Hãy ngắt kết nối thiết bị, đổi mật khẩu các tài khoản liên quan, bật MFA và báo ngay cho bộ phận IT hoặc nhà cung cấp dịch vụ email. Nếu có liên quan đến tài chính, cần liên hệ ngân hàng càng sớm càng tốt.

Dùng Email Hosting có chặn được hoàn toàn email phishing không?

Không có giải pháp nào chặn được 100% email phishing. Tính năng Antispam, Antivirus giúp giảm đáng kể thư rác và thư chứa mã độc, nhưng doanh nghiệp vẫn cần kết hợp thêm xác thực đa yếu tố, quy trình xác minh và đào tạo nhân viên.

Doanh nghiệp nhỏ có cần lo lắng về email phishing không?

Có. Kẻ tấn công không chỉ nhắm vào doanh nghiệp lớn. Doanh nghiệp nhỏ thường có ít biện pháp bảo vệ hơn nên dễ trở thành mục tiêu hơn.

Kết luận

Hiểu rõ email phishing là gì và biết cách nhận diện các dấu hiệu như địa chỉ gửi lạ, nội dung thúc ép, liên kết và tệp đính kèm đáng ngờ là bước đầu tiên để bảo vệ doanh nghiệp. Kết hợp với MFA, quy trình xác minh, đào tạo nhân viên và một hệ thống email được trang bị Antivirus, Antispam, doanh nghiệp có thể giảm đáng kể rủi ro bị lừa đảo qua email.