Ubuntu là gì?

Ubuntu là hệ điều hành mã nguồn mở dựa trên Linux/Debian GNU, vì đây là mã nguồn mở nên người dùng có thể tùy biến mã nguồn theo nhu cầu sử dụng của mình. Hệ điều hành này được phát triển nhằm cung cấp cho người dùng sự ổn định, tập trung vào sự tiện dụng và cài đặt dễ dàng, Ubuntu được đánh giá là một trong những hệ điều hành được cài đặt sử dụng thông dụng nhất cho máy bàn.

Xem thêm:

• Hướng dẫn khôi phục mật khẩu trên Ubuntu

• HƯỚNG DẪN EXTEND DISK TRÊN UBUNTU

Các phiên bản Ubuntu phổ biến hiện nay

Ubuntu có nhiều phiên bản khác nhau, được phân chia theo thời gian hỗ trợ, mục đích sử dụng và giao diện làm việc. Trong đó, Ubuntu LTS phù hợp với hệ thống cần hoạt động ổn định lâu dài, còn các phiên bản phát hành thông thường thích hợp với người muốn trải nghiệm công nghệ mới. Ngoài ra, Ubuntu còn có các edition dành cho máy tính cá nhân, máy chủ và thiết bị chuyên dụng.

Ubuntu LTS (Long Term Support)

Ubuntu LTS (Long Term Support) là phiên bản được hỗ trợ dài hạn, thường phát hành hai năm một lần. Các phiên bản này nhận được những bản cập nhật bảo mật và sửa lỗi trong thời gian dài, giúp giảm tần suất nâng cấp hệ điều hành. Vì vậy, Ubuntu LTS thường được ưu tiên khi triển khai máy chủ, VPS, website và các ứng dụng doanh nghiệp.

Một số phiên bản Ubuntu LTS đáng chú ý gồm Ubuntu 26.04 LTS, Ubuntu 24.04 LTS, Ubuntu 22.04 LTS, Ubuntu 20.04 LTS. Nếu đang chọn Ubuntu cho VPS hoặc máy chủ, bạn nên ưu tiên phiên bản LTS còn được hỗ trợ và kiểm tra khả năng tương thích với ứng dụng, thư viện cũng như phần mềm cần cài đặt.

Xem thêm:

• Hướng dẫn cấu hình và xem log trên Linux (Ubuntu và CentOS)

• VPS Linux Ubuntu là gì? Vì sao VPS Linux Ubuntu lại được sử dụng rộng rãi

Ubuntu bản thường (Interim Release)

Ubuntu bản thường là các phiên bản được phát hành xen kẽ giữa những bản LTS, thường khoảng 6 tháng một lần. Các phiên bản này cung cấp phần mềm, nhân Linux và công cụ phát triển mới hơn, phù hợp với lập trình viên hoặc người muốn trải nghiệm các tính năng mới trước khi chúng xuất hiện trong những bản LTS tiếp theo. Tuy nhiên, thời gian hỗ trợ bản thường sẽ ngắn hơn, thường chỉ 9 tháng.

Một số phiên bản Ubuntu bản thường nổi bật gồm Ubuntu 26.10 và Ubuntu 25.10. Ubuntu bản thường phù hợp với môi trường thử nghiệm, nghiên cứu và phát triển phần mềm. Đối với máy chủ đang vận hành website hoặc ứng dụng quan trọng, bạn nên cân nhắc chu kỳ nâng cấp ngắn trước khi lựa chọn nhóm phiên bản này.

Vòng đời các phiên bản Ubuntu (Nguồn: HomeCircuits.EU)

Các edition của Ubuntu

Bên cạnh Ubuntu LTS và Ubuntu bản thường, Ubuntu cũng có nhiều edition (phiên bản theo mục đích sử dụng), được thiết kế để đáp ứng nhu cầu từ máy tính cá nhân đến máy chủ và thiết bị chuyên dụng. Ba edition tiêu biểu của Ubuntu bao gồm:

• Ubuntu Desktop: Phiên bản dành cho máy tính để bàn và laptop, có giao diện đồ họa, ứng dụng văn phòng, trình duyệt web và các công cụ phục vụ công việc hằng ngày. Đây là lựa chọn phù hợp nếu bạn muốn sử dụng Linux trực tiếp trên máy tính cá nhân.

• Ubuntu Server: Phiên bản dành cho máy chủ vật lý, máy chủ ảo và môi trường điện toán đám mây. Hệ điều hành tập trung vào các dịch vụ như web server, cơ sở dữ liệu, lưu trữ và ứng dụng doanh nghiệp. Ubuntu Server thường được quản trị qua dòng lệnh, giúp tiết kiệm tài nguyên khi không cần giao diện đồ họa.

• Ubuntu Core: Phiên bản Linux tối giản hướng đến thiết bị nhúng và hệ thống IoT. Ubuntu Core sử dụng cơ chế đóng gói ứng dụng Snap cùng các cơ chế cập nhật, bảo mật được thiết kế cho thiết bị chuyên dụng, phù hợp với các hệ thống cần vận hành ổn định và quản lý từ xa.

Nếu nhu cầu của bạn là thuê VPS để triển khai website, chạy ứng dụng hoặc xây dựng môi trường lập trình, Ubuntu Server thường là lựa chọn phù hợp nhất vì được thiết kế cho các tác vụ máy chủ và có thể vận hành mà không cần giao diện đồ họa.

Xem thêm:

• Hướng dẫn cài đặt CyberPanel trên Ubuntu từ A đến Z

• Hướng dẫn cài đặt wordpress trên Ubuntu

Các bản phân phối chính thức dựa trên Ubuntu

Bên cạnh phiên bản Ubuntu tiêu chuẩn, cộng đồng Ubuntu còn phát triển các bản phân phối chính thức (Ubuntu flavors). Những bản này sử dụng nền tảng Ubuntu nhưng được tùy chỉnh giao diện, ứng dụng mặc định và trải nghiệm sử dụng để phục vụ những nhóm người dùng khác nhau. Một số bản phân phối phổ biến gồm:

• Kubuntu: Sử dụng môi trường desktop KDE Plasma, có giao diện hiện đại, khả năng tùy chỉnh cao và nhiều công cụ phục vụ công việc.

• Xubuntu: Sử dụng môi trường desktop Xfce, có thiết kế nhẹ, linh hoạt và phù hợp với máy tính có cấu hình vừa phải hoặc phần cứng cũ.

• Lubuntu: Sử dụng môi trường desktop LXQt, hướng đến sự gọn nhẹ và tiết kiệm tài nguyên, phù hợp với máy tính cấu hình thấp.

• Ubuntu MATE: Sử dụng môi trường desktop MATE với bố cục quen thuộc, dễ làm quen và có khả năng tùy chỉnh giao diện.

• Ubuntu Budgie: Sử dụng môi trường desktop Budgie, tập trung vào giao diện trực quan, hiện đại và dễ cá nhân hóa.

Nhìn chung, các bản phân phối này phù hợp với người muốn sử dụng Ubuntu trên máy tính cá nhân nhưng có yêu cầu riêng về giao diện hoặc tài nguyên hệ thống. Nếu mục tiêu là vận hành VPS, bạn nên quan tâm trước đến Ubuntu Server và lựa chọn phiên bản LTS tương thích với phần mềm cần triển khai.

Xem thêm:

• Hướng dẫn update hệ điều hành Ubuntu trên server Long Vân

• Hướng dẫn cài đặt Aapanel trên server Ubuntu

Kubuntu - Bản phân phối chính thức dựa trên Ubuntu (Nguồn: Sưu tầm)

Tính năng của hệ điều hành Ubuntu

Hệ điều hành Ubuntu có các tính năng nổi trội như sau:

Đặc điểm

Thừa hưởng các tính năng nổi bật của hệ điều hành Linux vì đây là hệ điều hành được phát triển dựa trên Linux. Đặc biệt với các đặc điểm như tính bảo mật, chống viruss và malware, người dùng có thể tùy biến theo nhu cầu sử dụng, tốc độ cao và mang lại hiệu suất cho công việc. 

Hỗ trợ cài đặt

Người dùng có thể dễ dàng trong việc cài đặt hệ điều hành Ubuntu với quy trình đơn giản và dễ hiểu cho cả người dùng mới. Giao diện được cung cấp khá đơn giản, dễ sử dụng với các bước hướng dẫn rõ ràng, giúp người dùng có thể dễ dàng thiết lập hệ điều hành trên máy tính của mình.

Giao diện

Hệ điều hành Ubuntu có giao diện đồ họa Unity, đây là giao diện được thiết kế nhằm giúp tối ưu diện tích cho người dùng, đem lại cảm giác thân thiện. Giúp người dùng tương tác, làm việc dễ dàng, đem lại hiệu suất cao trong công việc.

Giao diện hệ điều hành Ubuntu (Nguồn: Sưu tầm)

Ứng dụng

Ubuntu là hệ điều hành đi kèm với kho ứng dụng miễn phí là Ubuntu Software Center, cung cấp cho người dùng đa dạng các ứng dụng và phần mềm miễn phí, giúp người dùng có thể cài đặt và sử dụng dễ dàng.

Xem thêm: Hướng dẫn cài đặt và cấu hình fail2ban trên Ubuntu

Ưu và nhược điểm của hệ điều hành Ubuntu

Ubuntu là hệ điều hành có số lượng đông đảo người dùng hiện nay, tuy nhiên ở hệ điều hành này có một số ưu và nhược điểm nhất định mà người dùng cần phải quan tâm. 

Ưu điểm 

Ubuntu là hệ điều hành thừa hưởng các tính năng nổi bật của của Linux, đem lại nhiều trải nghiệm tốt cho người dùng. Dưới đây là một số ưu điểm nổi trội của Ubuntu:

• Mã nguồn mở: Ubuntu được xây dựng dựa trên hệ điều hành Linux, đây là mã nguồn mở, người dùng có thể sử dụng miễn phí và sửa đổi, tùy biến theo nhu cầu sử dụng của mình.

• Giao diện thân thiện: Hệ điều hành Ubuntu được thiết kế với giao diện thân thiện với người dùng, có thể sử dụng và tương tác làm việc dễ dàng.

• Bảo mật và ổn định: Ubuntu được thiết kế khá ổn định trong các môi trường khác nhau, bên cạnh đó cộng đồng nhà phát triển luôn kiểm tra và cập nhật mã nguồn thường xuyên để tránh xảy ra lỗi bảo mật, ảnh hưởng đến người dùng.

• Đa dạng ứng dụng: Đi kèm với hệ điều hành Ubuntu là kho ứng dụng miễn phí Ubuntu Software Center, cung cấp đa dạng ứng dụng và phần mềm miễn phí.

Nhược điểm

Song song với những ưu điểm nổi trội trên của hệ điều hành Ubuntu thì còn tồn tại một số nhược điểm mà người dùng cần chú ý đến, cụ thể như sau:

• Hạn chế ứng dụng: Mặc dù hệ điều hành Ubuntu có kho ứng dụng miễn phí khá đa dạng và phong phú, tuy nhiên có nhiều ứng dụng và phần mềm thương mại không được phát triển cho Ubuntu hoặc có hỗ trợ kém hơn so với các hệ điều hành khác

• Khó khăn cho người dùng mời: Mặc dù giao diện của Ubuntu được đánh giá là thân thiện với người dùng, tuy nhiên khi mới sử dụng, bạn sẽ gặp khó khăn trong việc sử dụng khi phải học và hiểu các dòng lệnh.

• Phần cứng không tương thích: Một số phần cứng có thể không được hỗ trợ hoặc không tương thích với hệ điều hành Ubuntu, gây khó khăn trong việc cài đặt.

• Hạn chế hỗ trợ: Cộng đồng phát triển Ubuntu khá mạnh, tuy nhiên khi gặp sự cố có thể sẽ không được hỗ trợ nhanh chóng. 

Xem thêm:

• Hướng dẫn cài đặt Node Exporter trên Linux

• Hướng dẫn cách thay đổi mật khẩu trong Linux

So sánh hệ điều hành Ubuntu và Windows

Ubuntu và Windows đều là những hệ điều hành phổ biến trên máy tính, nhưng có sự khác biệt về chi phí sử dụng, yêu cầu phần cứng, bảo mật và khả năng tương thích phần mềm. Ubuntu phù hợp với người ưu tiên hệ điều hành miễn phí, khả năng tùy biến và môi trường lập trình; Windows thuận tiện hơn khi cần sử dụng phần mềm phổ biến, chơi game hoặc làm việc với các ứng dụng chuyên dụng.

Tiêu chí	Ubuntu	Windows
Bản quyền và chi phí	Miễn phí, mã nguồn mở.	Thường yêu cầu giấy phép bản quyền.
Yêu cầu phần cứng	Có thể chạy trên nhiều cấu hình, tùy phiên bản.	Windows 11 có yêu cầu phần cứng cụ thể.
Khả năng bảo mật	Có cơ chế phân quyền và cập nhật bảo mật; cần cấu hình đúng cách.	Có Microsoft Defender và tường lửa tích hợp.
Kho phần mềm và game	Mạnh về công cụ lập trình, phần mềm mã nguồn mở; hạn chế với một số game.	Hỗ trợ nhiều phần mềm thương mại và game phổ biến.
Độ thân thiện của giao diện	Tùy biến cao, có thể cần làm quen với dòng lệnh.	Giao diện quen thuộc, dễ sử dụng với người mới.

Xem thêm:

• VPS Linux Giá Rẻ: Giải Pháp Tối Ưu Cho Developer

• Hướng dẫn cấu hình và xem log trên Linux (Ubuntu và CentOS)

• Một số công cụ để monitor server Linux

Có nên sử dụng hệ điều hành Ubuntu?

Trước khi đưa ra quyết định sử dụng hệ điều Ubuntu, người dùng cần xác định nhu cầu sử dụng của mình để có sự phù hợp trong quá trình sử dụng. Bạn nên sử dụng hệ điều hành Ubuntu nếu cần một hệ điều hành miễn phí, tính ổn định, bảo mật cao và cần một hệ điều hành cho việc học, làm việc liên quan đến lập trình

Ubuntu phù hợp với đối tượng nào?

Ubuntu phù hợp với nhiều nhóm người dùng nhờ miễn phí, mã nguồn mở và khả năng tùy chỉnh linh hoạt. Cụ thể:

• Lập trình viên: Cần môi trường phát triển phần mềm, hỗ trợ nhiều ngôn ngữ lập trình, công cụ và framework.

• Quản trị viên hệ thống: Sử dụng Ubuntu để quản lý máy chủ, triển khai website, cơ sở dữ liệu và ứng dụng.

• Doanh nghiệp: Muốn tối ưu chi phí bản quyền hệ điều hành và triển khai các hệ thống máy chủ ổn định.

• Sinh viên và người học công nghệ thông tin: Muốn tìm hiểu Linux, lập trình, mạng máy tính và an ninh mạng.

• Người dùng máy tính cấu hình thấp: Có thể lựa chọn các biến thể nhẹ như Lubuntu để tận dụng phần cứng cũ.

• Người yêu thích phần mềm mã nguồn mở: Muốn chủ động tùy chỉnh hệ điều hành và kiểm soát môi trường làm việc.

Nếu bạn cần triển khai website, ứng dụng hoặc cơ sở dữ liệu trên VPS, Ubuntu Server là lựa chọn đáng cân nhắc nhờ khả năng vận hành không cần giao diện đồ họa và hệ sinh thái công cụ máy chủ phong phú.

Kết luận

Ubuntu là hệ điều hành với mã nguồn mở, có thể tùy biến theo nhu cầu sử dụng mà không tốn bất kì chi phí nào. Đi kèm với Ubuntu là kho ứng dụng miễn phí Ubuntu Software Center, cung cấp đa dạng ứng dụng và phần mềm miễn phí. Hy vọng với những thông tin hữu ích trên của Long Vân đã giúp bạn hiểu hơn về hệ điều hành Ubuntu.

Câu hỏi thường gặp về hệ điều hành Ubuntu

Ubuntu và Linux khác gì nhau?

Linux là hạt nhân (kernel) của hệ điều hành, còn Ubuntu là bản phân phối Linux dựa trên Debian, bao gồm kernel, công cụ hệ thống, kho phần mềm và giao diện người dùng. Nói đơn giản, Ubuntu là hệ điều hành được xây dựng trên nền tảng Linux.

Ubuntu có miễn phí không?

Có. Ubuntu là hệ điều hành mã nguồn mở, miễn phí để tải xuống, cài đặt và sử dụng cho cá nhân lẫn doanh nghiệp. Người dùng có thể chọn mua Ubuntu Pro nếu cần bảo mật mở rộng, công cụ quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp.

Ubuntu có bản quyền không?

Có. Ubuntu được phân phối theo các giấy phép phần mềm tự do và mã nguồn mở, cho phép sử dụng theo điều kiện của từng giấy phép. Bạn không cần mua giấy phép trả phí để sử dụng Ubuntu thông thường, còn Ubuntu Pro là dịch vụ bổ sung không bắt buộc.

Hệ điều hành Ubuntu có chơi game được không?

Có. Ubuntu hỗ trợ nhiều game Linux và một số game Windows thông qua công cụ tương thích như Proton hoặc Wine. Tuy nhiên, không phải game nào cũng hoạt động tốt, đặc biệt là những game có hệ thống chống gian lận không hỗ trợ Linux.

Ubuntu có chạy được Microsoft Office không?

Ubuntu không hỗ trợ cài đặt Microsoft Office phiên bản desktop dành cho Windows theo cách chính thức. Bạn có thể sử dụng Microsoft 365 trên trình duyệt hoặc thay thế bằng LibreOffice và ONLYOFFICE để soạn thảo văn bản, bảng tính và trình chiếu.